🐶 Kaplica Św Sebastiana W Rzymie

W piątek Polacy za chrzest dziękowali w bazylice św. Jana na Lateranie. Dziś spotkają się z papieżem Franciszkiem. 30 głównych zabytków Rzymu. 24.10.2023. Podstawową trudnością, z którą przyjdzie wam się zmierzyć po raz pierwszy przyjeżdżając do Rzymu jest konieczność zdecydowania, które atrakcje odwiedzić w pierwszej kolejności. Tam na każdym kroku można natknąć się na interesujące muzeum, malowniczy plac, starożytny kościół Katakumby Świętego Kaliksta w Rzymie. Były oficjalnym cmentarzem Kościoła w Rzymie w III wieku. Pochowano w nich około pół miliona chrześcijan, w tym dziesiątki męczenników i szesnastu papieży. Nazwa pochodzi od imienia diakona świętego Kaliksta, któremu na początku trzeciego wieku Papież Zefiryn powierzył administrację tego Strona internetowa. Kościół św. Sebastiana na Palatynie ( wł. Chiesa di San Sebastiano al Palatino) – rzymskokatolicki kościół tytularny w Rzymie. Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Santa Maria in Portico in Campitelli oraz kościołem tytularnym [1] . Watykan i Kaplica Sykstyńska + Otwarta wycieczka autobusowa po Rzymie. Zarezerwuj raz i wzbogać swoje doświadczenie dzięki tej wygodnej kombinacji obowiązkowych atrakcji. Wschodnia ściana Kaplicy Sykstyńskiej zawiera obrazy Zmartwychwstania Chrystusa i Dyskredytacji nad Ciałem Mojżesza. Kaplica ma 40,23 m długości, 13,40 m szerokości i 20,70 m wysokości – podobne wymiary świątyni Salomona w Jerozolimie, która została zniszczona w roku 70 n.e. Michał Anioł pracował nad freskami przez cztery lata W ósmym odcinku podróży po Archidiecezji poznajemy parafię pw. Św. Sebastiana w Jurgowie. W koło archidiecezji #08 - parafia św. Sebastiana w Jurgowie. Początki Jurgowa sięgają 1546 r., kiedy to ulokowano go na prawie wołoskim. Jak podaje tradycja, grupa 10 zbójników pod przywództwem Jurka postanowiła osiąść na terenach BĘDZIE O GODZ. 13:00 A NIE O GODZ. 15:15) 2 listopada (czwartek) DZIEŃ ZADUSZNY, Bielsko-Biała os. Złote Łany, kaplica MB Częstochowskiej, godz. 19:30, na zakończenie Mszy św. odbędzie się tradycyjny modlitewny obrzęd za zmarłych; Msza Święta będzie celebrowana w intencji zmarłych, których imiona przez wiernych będą podane Parafia Świętej Trójcy w Szemrowicach. ul. Cicha 2, Szemrowice [1] Kaplica cmentarna św. Sebastiana w Szemrowicach. ks. Norbert Matuszek. Parafia Świętej Trójcy – rzymskokatolicka parafia położona przy ulicy Cichej 2 we wsi Szemrowice ( gmina Dobrodzień ). Parafia należy do dekanatu Dobrodzień w diecezji opolskiej [3] . dLPP. Informacji o Sebastianie dostarcza nam Opis męczeństwa nieznanego autora z roku 354 oraz komentarz św. Ambrożego do Psalmu 118. Według tych dokumentów ojciec Sebastiana miał pochodzić ze znakomitej rodziny urzędniczej w Narbonne (Galia), matka zaś miała pochodzić z Mediolanu. Staranne wychowanie i stanowisko ojca miało synowi utorować drogę na dwór cesarski. Miał być przywódcą gwardii cesarza Marka Aurelego Probusa (276-282). Według św. Ambrożego Sebastian był dowódcą przybocznej straży samego Dioklecjana. Za to, że mu wypomniał okrucieństwo wobec niewinnych chrześcijan, miał zostać przeszyty strzałami. „Dioklecjan kazał żołnierzom przywiązać go na środku pola do drzewa i zabić strzałami z łuków. Tyle strzał tedy utkwiło w nim, że podobny był do jeża, a żołnierze przypuszczając, że już nie żyje, odeszli” – zapisał bł. Jakub de Voragine OP w swojej średniowiecznej „Złotej legendzie”. Na pół umarłego odnalazła go pewna niewiasta, Irena, i swoją opieką przywróciła mu zdrowie. Sebastian, gdy tylko powrócił do sił, miał ponownie udać się do cesarza i zwrócić mu uwagę na krzywdę, jaką wyrządzał niewinnym wyznawcom Chrystusa. Wtedy Dioklecjan kazał go zatłuc pałkami, a jego ciało wrzucić do Cloaca Maxima. Wydobyła je stamtąd i pochowała ze czcią w rzymskich katakumbach niewiasta Lucyna. Był to prawdopodobnie rok 287 lub 288. Św. Sebastian cieszył się tak wielką czcią w całym Kościele, że należał do najbardziej znanych świętych. Rzym uczynił go jednym ze swoich głównych patronów. Papież Eugeniusz II (824-827) podarował znaczną część relikwii św. Sebastiana św. Medardowi do Soissons (biskupowi z terenów obecnej Francji). Relikwię głowy Świętego papież Leon IV (+ 855) podarował dla bazyliki w Rzymie pod wezwaniem „Czterech Koronatów”, która znajduje się w pobliżu Koloseum. Św. Sebastiana zaliczano do grona Czternastu Wspomożycieli. Nad grobem męczennika wybudowano kościół pod jego wezwaniem – to obecna bazylika św. Sebastiana za Murami (San Sebastiano fuori le Mura), gdzie spoczywają jego relikwie. W miejscu męczeństwa powstał drugi kościół, bazylika św. Sebastiana na Palatynie (San Sebastiano al Palatino). W bazylice św. Piotra w Watykanie znajduje się kaplica św. Sebastiana, która obecnie jest miejscem spoczynku św. Jana Pawła II. Sebastian jest patronem Niemiec, inwalidów wojennych, chorych na choroby zakaźne, kamieniarzy, łuczników, myśliwych, ogrodników, rusznikarzy, strażników, strzelców, rannych i żołnierzy. Poświęcono mu liczne i wspaniale dzieła. Jego męczeństwo natchnęło wielu artystów – malarzy, rzeźbiarzy, pisarzy i muzyków tej miary, co Messina, Rubens, Veronese, Ribera, Guido Reni, Giorgetti, Debussy. W ikonografii przedstawiany jest w białej tunice lub jako piękny obnażony młodzieniec, przywiązany do słupa albo drzewa, przeszyty strzałami. Czasami u jego nóg leży zbroja. Na starochrześcijańskiej mozaice w kościele św. Piotra w Okowach w Rzymie ukazany jest jako człowiek stary z białą brodą, w uroczystym dworskim stroju. Atrybuty Świętego: krucyfiks, palma męczeństwa, włócznia, miecz, tarcza, dwie strzały w dłoniach, przybity wyrok śmierci nad głową. / Planujesz zwiedzanie Watykanu? Podpowiadamy, co zobaczyć w najmniejszym państwie świata, w którym bije serce dwóch tysięcy lat cywilizacji chrześcijańskiej. Jak dotrzeć do Watykanu W kierunku Placu Świętego Piotra, prowadzącą do niego aleją via della Conciliazione, warto wyruszyć wczesnym rankiem, po wypiciu espresso lub capuccino w jednym z barów przy pobliskiej uliczce Borgo Pio. Można poczuć tu prawdziwy Rzym. Kawa oraz cornetto, czyli rogalik, smakują w tym malowniczym miejscu wyjątkowo. Zwiedzanie Watykanu: pierwsze kroki Wśród wielu osób idących rano w powszedni dzień do pracy w Watykanie można zobaczyć kardynałów i księży z całego świata, dostojników znanych z telewizji, współpracowników papieża. Po wejściu na plac Świętego Piotra, trzymając się prawej strony kolumnady Berniniego, poszukajmy na chodniku marmurowej płyty z herbem Jana Pawła II oraz datą 13 maja 1981 roku. Została ona umieszczona w miejscu, gdzie doszło do zamachu na papieża, do którego strzelał turecki terrorysta Mehmet Ali Ağca. Zresztą, spacerując po placu, należy sobie uświadomić szczególną symbolikę tego miejsca. To właśnie tu w I wieku stał cyrk, miejsce rzezi pierwszych chrześcijan. Na środku placu umieszczono w XVI wieku 25,5-metrowy egipski obelisk, który, jak głosi legenda, był świadkiem męczeńskiej śmierci św. Piotra. Bazylika św. Piotra i grobowiec Jana Pawła II Przechodząc koło Spiżowej Bramy, prowadzącej do Pałacu Apostolskiego i strzeżonej przez Gwardię Szwajcarską, należy skierować swe kroki do Grot Watykańskich, gdzie znajduje się grób Świętego Piotra oraz grobowce papieży. To tu pochowany został w 2005 roku Jan Paweł II. W 2011 roku, zgodnie z praktyką przewidzianą przez prawo kanoniczne wobec osób błogosławionych, Watykan postanowił przenieść szczątki papieża do Kaplicy Świętego Sebastiana w bazylice. Znajduje się ona po prawej stronie od wejścia, tuż za słynną Pietą Michała Anioła z 1498 roku, czyli rzeźbą Matki Boskiej trzymającej na rękach ciało Chrystusa. Kiedy 24-letni zaledwie artysta podpisywał kontrakt na jej wykonanie, zobowiązał się, że będzie to najpiękniejsze dzieło w całym Rzymie. Od czasu napadu szaleńca, który w 1972 roku zniszczył częściowo bezcenne arcydzieło młotkiem, znajduje się ono za pancerną szybą. Pieta Michała Anioła, fot. W katedrze św. Piotra turyści zachwycają się spiżowym baldachimem nad konfesją, Ołtarzem Katedry św. Piotra, Glorią oraz epitafium Aleksandra VII i 44 ołtarzami z relikwiami setek świętych na czele ze szczątkami apostoła, o którym Jezus mówił „ty jesteś skałą”. Wielkim przeżyciem jest wejście po schodach albo wjazd windą na kopułę bazyliki watykańskiej – na wysokość 120 metrów. Roztacza się stamtąd zapierający dech w piersiach widok na cały Rzym. Powiada się, że panoramę tę chociaż raz w życiu musi zobaczyć każdy rzymianin, by w pełni móc docenić piękno stolicy. Wstęp do bazyliki św. Piotra Od kwietnia do września bazylika jest otwarta codziennie w godz. – 19:00, a od października do marca w godz. – 18:00. Wstęp jest bezpłatny. Szczególnie latem należy pamiętać o odpowiednim stroju – ramiona muszą być zakryte, nie wolno wchodzić do bazyliki w krótkich spodenkach, bermudach i minispódniczkach (powyżej kolan). Wbrew przysłowiowej włoskiej tolerancji i elastycznemu traktowaniu przepisów, sprawa odpowiedniego ubioru w Watykanie traktowana jest z całą powagą! Muzea Watykańskie Kolejny obowiązkowy etap zwiedzania, na który warto poświęcić kilka godzin, to Muzea Watykańskie, czyli gigantyczna kolekcja zbiorów sztuki, zgromadzona przez papieży. Droga do Muzeów – około kilometra od placu Świętego Piotra – prowadzi wzdłuż koszarów Gwardii Szwajcarskiej i murów Państwa Watykańskiego. Niekiedy już na Piazza Risorgimento widać bardzo długą kolejkę oczekujących. Stania w niej można uniknąć, kupując bilet wstępu w internecie na stronie Na tę wielką instytucję składa się kilka muzeów w jednym miejscu, odwiedzanych dziennie przez 25 tysięcy ludzi. Zwiedzający po wejściu słynną okrągłą klatką schodową sam wybiera, co chce zobaczyć. Jest tam między innymi Muzeum Egipskie, osobna kolekcja dzieł zebranych przez Piusa VI i Klemensa XIV (Museo Pio-Clementino) z najbardziej znanym arcydziełem – Grupą Laokoona, Muzeum Chiaramonti, Pinakoteka. W Sali Sobieskiego wisi obraz Jana Matejki, przedstawiający Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Warto spędzić choć chwilę w pomieszczeniach ozdobionych przez Rafaela (Stanze di Raffaello), gdzie mieszkał papież Juliusz II. Kulminacją wizyty w muzeach jest wejście do Kaplicy Sykstyńskiej. To tam znajduje się zbiór fresków pędzla Michała Anioła, Botticellego, Perugino. Zwiedzanie Watykanu nie byłoby kompletne bez wizyty w Muzeach Watykańskich, fot. Ogrody Watykańskie Nie zapominajmy, chodząc po muzeum, wyglądać przez okna, bo z nich można podziwiać Ogrody Watykańskie. Ogrody można zwiedzać, ale jedynie w grupach z przewodnikiem watykańskim. Bilety kupuje się online na stronie Muzeów Watykańskich. Do lat 60. XX wieku Ogrody Watykańskie nie były dostępne dla zwiedzających, dopiero papież Jan XXIII otworzył je dla osób świeckich. Jan Paweł II lubił się tu modlić, medytować, spacerować do groty Matki Boskiej z Lourdes (zbudowanej na wzór prawdziwej). W Ogrodach jest też podobizna Matki Boskiej Jasnogórskiej, Madonny z Fatimy i z Gwadelupy. Wszędzie rosną rzadkie odmiany kwiatów (sprowadzane z Ameryki i Azji), wielowiekowe drzewa, znajduje się tu nawet las! A także: dom letni, groty, kapliczki, tarasy widokowe, wymyślne fontanny. Spacer alejkami, po których przechadzali się papieże, stanowi znakomite dopełnienie zwiedzania Watykanu. Audiencja papieska W środę można uczestniczyć w papieskiej audiencji generalnej. Odbywają się one na samym placu, w bazylice lub w Auli Pawła VI. Początek: godzina Większość osób przybywa na miejsce nawet kilka godzin wcześniej, by zająć dobre miejsce. W niedzielę w południe warto zatrzymać się na placu przed bazyliką watykańską, by wziąć udział we wspólnej modlitwie z papieżem. Szczegóły: Prze zakończeniem zwiedzania Watykanu, warto wysłać kartki i kupić pamiątkowe znaczki na Poczcie Watykańskiej. Jej urzędy znajdują się po obu stronach placu. Rzym, bazylika św. Piotra na WatykanieRoma, basilica di San Pietro in Vaticano Lokalizacja: Rzym - Watykan ( 1506-1626Architekci: Donato Bramante, Rafael Santi, Giuliano da Sangallo, Michele Angelo Buonarotti, Giacomo della Porta, Carlo MadernaStyl: renesans, barok Bazylika św. Piotra w Rzymie jest najważniejszą świątynią nie tylko kościoła katolickiego ale całego świata chrześcijańskiego. HISTORIA. Bazylika św. Piotra jest najważniejszą świątynią nie tylko kościoła katolickiego ale całego świata chrześcijańskiego. Pierwszy kościół nad grobem św. Piotra wzniósł cesarz Konstantyn w 324 r. Kościół ten wiele razy odnawiany i rozbudowywany, dotrwał do początku XVI w., kiedy to papież Juliusz II nakazał jego wyburzenie. Równocześnie na jego polecenie w 1506 r. Donato Bramante zaprojektował świątynię na planie krzyża greckiego z centralną kopułą. Po śmierci Bramantego w 1514 r. budowę kontynuowali Rafael Santi i Giuliano da Sangallo. W 1547 r. kierownictwo nad budową przejął Michał Anioł, który wprowadził niewielkie zmiany do projektu. Sam skupił się jednak na budowie olbrzymiej kopuły, której tambur został ukończony tuż przed jego śmiercią w 1564 r. Prace nad kopułą doprowadził do końca Giacomo della Porta, który zmodyfikował projekt Michała Anioła, wysmuklając jej bryłę. Wreszcie w latach 1607-26 Carlo Maderna dostawił do centralnej świątyni korpus nawowy i fasadę, co było zgodne z zaleceniami soboru trydenckiego. ARCHITEKTURA. Ogromna budowla posiada obecnie plan krzyża łacińskiego i złożona jest z trójnawowego korpusu i starszej części prezbiterialnej, wzniesionej na planie krzyża greckiego, którego ramiona zakończone są z trzech stron apsydami. Wzniesiona przez Madernę fasada frontowa posiada charakter fasady pałacowej. Jest stosunkowo szeroka i dość przysadzista, ponieważ architekt chciał w jak najmniejszym stopniu zasłonić widok na kopułę. Dziewięcioosiowa fasada o trzech kondygnacjach rozczłonkowana jest kolumnami i pilastrami, między którymi mieszczą się bramy i okna. Środkowa część fasady wysunięta jest nieco do przodu i zwieńczona trójkątnym szczytem. Poniżej znajduje się loża błogosławieństw. Druga kondygnacja fasady oddzielona jest od trzeciej wydatnym gzymsem z belkowaniem. Na szczycie fasady ustawione są olbrzymie posągi Chrystusa i apostołów z wyjątkiem św. Piotra. Nad panoramą Rzymu dominuje kopuła bazyliki, jej średnica wynosi 42 metry a wysokość sięga 132 metrów. Kopuła wspiera się na potężnym tamburze obwiedzionym zdwojonymi kolumnami i zwieńczona jest latarnią również otoczoną parami kolumn. Wewnątrz świątyni nawa główna otwarta jest do naw bocznych półkolistymi arkadami wspartymi na potężnych filarach z wtopionymi pilastrami korynckimi, między którymi ustawione są posągi świętych założycieli zakonów. Nawa główna nakryta jest sklepieniem beczkowym, ozdobionym kasetonami. W części centralnej kopułę dźwigają cztery potężne pięcioboczne filary, jej wnętrze rozświetlają duże okna. WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE. W środkowym wejściu do świątyni umieszczone są brązowe drzwi, pochodzące z dawnej bazyliki, wykonane w latach 1433-45 przez Antonio Filarete. Dzielą się na sześć pół, które przedstawiają od góry: Chrystusa i Marię, śś. Piotra i Pawła oraz u dołu męczeństwo obu apostołów. Wnętrze bazyliki sprawia wrażenie ogromnej przestrzeni, z którą harmonijnie współgrają liczne zabytki z okresu renesansu i baroku. Oczom wchodzącego do bazyliki ukazuje się obszerna nawa główna zakończona w centralnej części baldachimem, który ustawiony jest nad ołtarzem św. Piotra. Zanim tam dotrzemy wejdźmy do prawej nawy gdzie w pierwszej kaplicy znajduje się wspaniała Pieta wykonana przez Michała Anioła z marmuru przed 1519 r. Na wstędze przebiegającej przez pierś Marii znajduje się jedyna zachowana sygnatura wielkiego artysty renesansu. W kolejnej kaplicy św. Sebastiana umieszczony jest grób św. Jana Pawła II (zm. 2005), przeniesiony tu w 2011 r. Przy ścianie tej kaplicy znajduje sie nagrobek św. Krystyny Szwedzkiej (zm. 1689), wykonany przez Carlo Fontanę w 1702 r. W następnej kaplicy Najświętszego Sakramentu znajduje się wspaniałe cyborium, wykonane przez Gian Lorenzo Berniniego na wzór Tempietto, kaplicy przy kościele San Pietro in Montorio. W ołtarzu kaplicy umieszczony jest obraz Trójcy Świętej, namalowany przez Pietro da Cortonę. W przejściu do kaplicy Gregoriańskiej, znajduje się pomnik twórcy naszego kalendarza, papieża Grzegorza XIII (zm. 1585), wykonany w latach 1720-23 przez Camillo Rusconiego. Na wprost przejścia przy potężnym filarze ustawiony jest ołtarz św. Hieronima. W ołtarzu tym, złożone jest doskonale zachowane ciało papieża Jana XXIII (zm. 1963). W prawym ramieniu transeptu warto zwrócić uwagę nagrobek papieża Klemensa XIII (zm. 1769), dzieło Antonio Canovy z lat 1784-92. Przejdźmy teraz pod kopułę gdzie ustawiona jest konfesja św. Piotra. Konfesja jest arcydziełem sztuki brązowniczej i powstała w latach 1624-33. Na marmurowych cokołach ustawione są skręcone spiralnie kolumny dźwigające baldachim z krzyżem na kuli ziemskiej. Tuż obok po prawej stronie nawy głównej ustawiona jest rzeźba św. Piotra autorstwa Arnolfa di Cambio w XIII w. Siedzący apostoł wznosi prawą dłoń w geście błogosławieństwa, zaś w lewej trzyma klucze do królestwa niebieskiego. W filarach podtrzymujących kopułę znajdują się nisze, w których ustawione są ogromne 5 metrowe posągi świętych Longina (dzieło Berniniego), Heleny, Weroniki i Andrzeja. Tambur kopuły obiega w dolnej części napis w języku łacińskim: TV ES PETRVS ET SVPER HANC PETRAM AEDIFICABO ECCLESIAM MEAM ET TIBI DABO CLAVES REGNI CAELORVM (Tyś jest Piotr, i na tej opoce zbuduję kościół mój, i dam ci klucze królestwa niebieskiego). Wnętrze kopuły wypełniają mozaiki wyobrażające Królestwo Niebieskie. W apsydzie prezbiterium ustawiona jest katedra św. Piotra, składa się ona z tronu pochodzącego z IX w. oraz rzeźby wykonanej ze złoconego brązu przez Berniniego. Według tradycji tron należał do św. Piotra, w rzeczywistości jednak służył on w czasie koronacji Karola Łysego w 875 r. Obok w niszach umieszczone są dwa nagrobki: papieża Urbana VIII (zm. 1644), wykonany przez Berniniego w 1647 r. oraz papieża Pawła III (zm. 1549), dzieło Giacomo della Porty z 1575 r. Przechodzimy do lewej nawy prezbiterium, gdzie w ołtarzu ustawionym w jej zakończeniu znajduje się relikwiarz papieża św. Leona I Wielkiego (zm. 461) oraz relief Alessandra Algardiego, przedstawiający spotkanie Leona z wodzem Hunów Attylą. W drodze do transeptu mijamy nagrobek Aleksandra VII (zm. 1667), jedna z ostatnich prac Gian Lorenzo Berniniego. Przechodząc z transeptu do lewej nawy mijamy Capella Clementina, gdzie w ołtarzu złożone jest ciało papieża Grzegorza I Wielkiego (zm. 604). W tej kaplicy pochowano też papieża Piusa VII (zm. 1823), którego pomnik wykonał duński rzeźbiarz Bertel Thorvaldsen. Idąc nawą w kierunku wyjścia po lewej stronie mijamy pomnik papieża Innocentego XI (zm. 1689), dzieło Carlo Maratty, ozdobione płaskorzeźbą przedstawiającą bitwę pod Wiedniem. Naprzeciw na filarze znajduje się nagrobek Innocentego VIII (zm. 1492), wykonany w 1498 r. przez Antonio Pollaiuolo i przeniesiony z poprzedniej bazyliki. Pomnik składa się z dwóch części, u dołu papież został ukazany jako zmarły, leżący na sarkofagu, zaś powyżej przedstawiony jest jako władca zasiadający na tronie. Dalej w nawie znajduje się nagrobek Marii Klementyny Sobieskiej (zm. 1735), wnuczki króla polskiego Jana III Sobieskiego, który wykonał Pietro Bracci. KAPLICA SYKSTYŃSKA. W 1481 r. w bezpośrednim sąsiedztwie bazyliki ukończono budowę kaplicy sykstyńskiej, z fundacji papieża Sykstusa IV. To w niej na konklawe zbiera się kolegium kardynalskie, tutaj też papieże odprawiają prywatne msze. Kaplica słynie jednak przede wszystkim ze wspaniałej dekoracji malarskiej wykonanej na sklepieniu i ścianie ołtarzowej przez Michała Anioła, należącej do arcydzieł sztuki renesansu. W latach 1508-12 Michał Anioł na zlecenie papieża Juliusza II przedstawił na sklepieniu kaplicy trzy cykle tematyczne: stworzenie człowieka, wygnanie z raju i dzieje Noego. W 1535 r. Michał Anioł pokrył ścianę ołtarzową freskiem przedstawiającym wizje Sądu Ostatecznego. Malowidła poniżej poziomu okien wykonali w latach 1481-83 tacy artyści jak Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio, Perugino. Przestawiają one sceny z życia Mojżesza po lewej oraz Chrystusa po prawej. Tekst umieszczony poprawiony LITERATURA Hintzen-Bohlen B., Rzym. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008 Ostrowski J. K., Sztuka włoska XVII w. i pierwszej połowy XVIII w., [w:] Sztuka Świata t. VII, Warszawa 1994 Ponikiewski W., Rzym i jego czarna arystokracja. Spacerownik historyczny, Warszawa 2012 Sztuka baroku, pod. red. R. Tomana, wyd. Konemann 2000 Rzym, bazylika św. Piotra na Watykanie Inne kościoły w Rzymie Rzym, bazylika Santa Maria Maggiore Rzym, kościół Il Gesu Rzym, kościół Sant'Agnese in Agone Rzym, kościół Santa Maria in Vallicella Rzym, kościół Santa Maria sopra Minerva Rzym, kościół Santa Maria del Popolo Rzym, kościół Santa Maria della Pace Rzym, kościół Santi Luca e Martina Rzym, kościół Santa Maria dei Miracoli Rzym, kościół Santa Maria di Loreto Rzym, kościół Santa Maria in Traspontina Rzym, kościół Santa Maria in Montesanto Rzym, kościół Santissimo Nome di Maria al Foro Traiano Rzym, kościół Santa Maria ad Martyres (Panteon) Rzym, kościół Sant'Anna dei Palafrenieri

kaplica św sebastiana w rzymie